VIỆT NAM TRÊN TẠP CHÍ TEM LIÊN XÔ

Đối với các bạn chơi tem nay cũng không còn lạ về thời kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam ta in khắp nơi nhiều mặt tem trên thế giới, hay cả bây giờ vẫn còn những mẫu tem phát hành chung với nước khác. Còn hình tượng Việt Nam mình trong các ấn phẩm của Liên Xô khỏi phải bàn cãi. Trên tem có nhiều, liệu trên tạp chí có nhiều vậy không ?

“Bất giác người ta nghĩ rằng không còn xa nữa cái ngày mà một con tem bưu chính sẽ được phát hành nhân dịp "Điện Biên Phủ thứ hai", điều mà quân Mỹ ở miền Nam Việt Nam sẽ không thể tránh khỏi!”

Những người chơi tem từ Xứ sở Bạch Dương đã đúng, đó là câu được trích trong số báo đầu tiên của tạp chí “Philately CCCP” (Nay là Philately) vào đầu năm 1966. Là trận Khe Sanh, là chiến trường Quảng Trị,… Là tổng hòa sức mạnh của toàn dân tộc đánh đuổi kẻ thù xâm lược.

Từ năm 1944 lúc còn có tên là “Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân” cho đến đầu báo năm 1966 Liên Xô có tên “Lá cờ nhìn thấy từ khắp nơi”, những thước phim trên mọi mặt trận Chính trị - Quân sự - Ngoại giao, một vài khó khăn vượt được qua để cho đến ngày nay một Việt Nam toàn vẹn lãnh thổ giàu đẹp hơn hiện rõ trên trường quốc tế.

Sự quan trọng của truyền thông và tranh thủ sự trợ giúp của bạn bè anh em quốc tế cho đôi chân tự lực cánh sinh của Việt Nam chúng ta hay các nước khác học tập sau này vẫn đúng đắn, và còn lại là câu chuyện lịch sử. Mình nghĩ bạn đã quá rõ sức mạnh của truyền thông rồi, nhất là trong bối cảnh thông tin hiện nay tính bằng giây.

Trong bài viết này bạn sẽ thấy phần góc nhìn những gì người bạn Nga viết về Việt Nam chúng ta qua tạp chí tem bưu chính.

1. Thống kê

Để biết được thực sự Liên Xô (Nga) có bao nhiêu bài viết về Việt Nam mình, bạn phải có đủ bộ tạp chí của họ, xem chừng ra công tác số hóa của họ làm tốt hơn mình rất nhiều, đó là điều đáng để học hỏi.

Để biết được thực hư thế nào thì chỉ có nước đọc từng file một, chẳng ai đọc hộ mình cả. Biết được tiếng Nga trong trường hợp này là một lợi thế lớn.

Bạn có thể đọc toàn bộ tạp chí ở đây Tạp chí Tem Liên Xô

Sau khoảng thời gian đọc kha khá, mình đưa ra thống kê như sau thông qua bảng Exel bên dưới

2. Trích một số bài viết trên tạp chí

Tháng 1/1966

LÁ CỜ NHÌN THẤY TỪ KHẮP NƠI

Trên đỉnh cột cờ ở Hà Nội, lá cờ đỏ với ngôi sao vàng chính giữa đang kiêu hãnh tung bay. Đó là lá cờ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa — quốc gia công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Lá cờ của nước cộng hòa lần đầu tiên được cắm trên tòa tháp này cách đây hơn hai mươi năm — vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, khi nhân dân Việt Nam lật đổ ách thống trị hơn 80 năm của thực dân Pháp. Còn đây là con tem in chân dung Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng chí Hồ Chí Minh, người mà nhân dân thường gọi một cách trìu mến là "Bác Hồ" — một trong những con tem đầu tiên của đất nước Việt Nam đang chiến đấu. Nó được in vào năm 1946 giữa rừng sâu tại một trong những vùng giải phóng. Năm thứ hai đó, người Việt Nam đã chiến đấu chống lại thực dân Pháp. Khi quan sát kỹ con tem này, bạn sẽ nhận thấy ngay rằng nó được phát hành trong những điều kiện khó khăn: giấy màu nâu sản xuất thủ công, màu sắc nhạt nhòa, hình in không rõ nét và răng tem không đều. Những con tem của Việt Nam kể lại nhiều điều. Khi xem bộ sưu tập tem của VNDCCH, toàn bộ con đường anh hùng của nước cộng hòa non trẻ hiện ra trước mắt. Những dấu hiệu thanh toán bưu chính đầu tiên của VNDCCH vào năm 1945-1946 là những con tem của "Đông Dương thuộc Pháp" cũ được in đè. Sau đó, những con tem bưu chính in chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu được lưu hành. Thật thú vị khi xem bộ tem được phát hành vào năm 1954 để vinh danh việc hạ pháo đài Điện Biên Phủ — sào huyệt chính của thực dân Pháp. Chiến thắng này đã quyết định phần lớn kết quả của cuộc kháng chiến. Bất giác người ta nghĩ rằng không còn xa nữa cái ngày mà một con tem bưu chính sẽ được phát hành nhân dịp "Điện Biên Phủ thứ hai", điều mà quân Mỹ ở miền Nam Việt Nam sẽ không thể tránh khỏi! Cuộc kháng chiến đã kết thúc thắng lợi, và trên những con tem của Việt Nam dân chủ, những bức tranh khác đã hiện lên: cảnh hòa bình, khôi phục đường sắt, thực hiện cải cách ruộng đất, nông dân nhận ruộng từ địa chủ, các xí nghiệp mới được vận hành, xóa mù chữ, các công trình bị phá hủy được phục hồi và những hệ thống thủy lợi mới được xây dựng. Những bức tranh tuyệt đẹp của lao động hòa bình... Cảm giác phẫn nộ dâng trào khi nghĩ rằng giờ đây bọn cướp biển trên không của Mỹ đang mang cái chết và sự hủy diệt đến cho những thành phố và làng mạc yên bình của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Toàn thể nhân loại tiến bộ lên án chính phủ Hoa Kỳ đã khơi mào cuộc chiến tranh tội ác này. Việt Nam đang chiến đấu không hề đơn độc. Tuyên bố của Đại hội lần thứ XXIII Đảng Cộng sản Liên Xô về sự xâm lược của Mỹ tại Việt Nam, bài phát biểu tại Đại hội của Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam Lê Duẩn và trưởng phái đoàn Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam Nguyễn Thị Bình, sự đón tiếp nồng nhiệt mà Đại hội dành cho những sứ giả của nhân dân Việt Nam anh hùng — đó là minh chứng rực rỡ cho tình hữu nghị anh em gắn bó nhân dân Xô viết với nhân dân Việt Nam đang chiến đấu.

________________________________________

CON TEM CỦA "HÒN ĐẢO RỰC LỬA"

Mảnh giấy nhỏ bé này đã gần một trăm tuổi. Đó là con tem ra đời vào năm 1871. Trên đó tái hiện một huy hiệu đẹp: phía trên mặt biển là ánh bình minh đang rạng rỡ, trong vầng sáng đó có một chiếc chìa khóa vàng tỏa sáng, phía dưới là ba dải màu xanh và hai dải màu trắng cùng một cây cọ thanh mảnh... Dòng chữ bằng tiếng Tây Ban Nha ghi: Republica de Cuba (Cộng hòa Cuba). Huy hiệu này, cũng giống như con tem, được ra đời trong cuộc khởi nghĩa toàn dân chống lại thực dân Tây Ban Nha, bao trùm khắp đất nước từ năm 1868 đến 1878. Trong mười năm, ngọn lửa hận thù của nhân dân đã bùng cháy tại Cuba. Chính lúc đó, những kẻ ngồi sau những bức tường dày của các pháo đài cổ Tây Ban Nha đã kinh hoàng gọi Cuba là "hòn đảo rực lửa". Tưởng chừng thắng lợi đã cận kề. Đại hội cách mạng Cuba năm 1868 đã thông qua hiến pháp cộng hòa. Chính lúc đó, mẫu huy hiệu được vẽ trên con tem năm 1871 đã được phê duyệt. Bình minh trên biển là ánh sáng của tự do. Chìa khóa vàng là biểu tượng của vị trí địa lý vô cùng thuận lợi của hòn đảo; ba dải màu xanh trên huy hiệu đại diện cho khoa học, đức hạnh và vẻ đẹp; hai dải màu trắng tượng trưng cho sự thuần khiết trong ý chí của những chiến sĩ đấu tranh cho tự do và hòa bình. Tuy nhiên, vào năm 1878, thực dân Tây Ban Nha bằng cách sử dụng ưu thế vượt trội về quân số và kỹ thuật quân sự, đã nhấn chìm cuộc kháng chiến của các đội nghĩa quân vốn trang bị chủ yếu là dao rựa (loại dao để chặt mía) trong biển máu. Dù vậy, thực dân không thể ăn mừng được lâu: vào năm 1895, một cuộc khởi nghĩa nhân dân mạnh mẽ mới lại bùng nổ khắp đất nước. Trong thời gian này, bốn con tem bưu chính khác với hình vẽ tương tự con tem đầu tiên đã được phát hành. Cuối cùng, vào năm 1898, ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha đã bị lật đổ. Nhưng ngay lập tức, vị trí của chúng đã bị thay thế bởi các tập đoàn độc quyền Mỹ và tay sai; phải mất thêm 60 năm đấu tranh nữa để Cuba thực sự trở thành hòn đảo của tự do. Nhân dân Cuba đang xây dựng chủ nghĩa xã hội. Những người lao động Cuba nhớ về những chiến sĩ dũng cảm chống thực dân, những người đã cầm vũ khí từ gần 100 năm trước với lòng biết ơn sâu sắc. Đó là lý do tại sao những con tem đầu tiên của "hòn đảo rực lửa" lại quý giá đến thế, chúng kể về cuộc đấu tranh cách mạng vinh quang và gian khổ của nhân dân Cuba.

L. LEPESHINSKY

Tháng 7/1968

ĐÃ ĐẾN LÚC PHẢI CHẤM DỨT...

Thông thường, các mẫu tem trong cùng một chủ đề sẽ được phát hành cùng lúc. Nhưng ở đây thì khác… Tiếng nổ chát chúa hòa cùng tiếng còi báo động không kích. Radio truyền đi thông điệp quen thuộc: Giặc lái đang tiến gần thành phố. Không phải kẻ nào cũng may mắn lọt qua được lưới lửa phòng không dày đặc. Một tia chớp lóe lên, một tiếng nổ rền vang. Từ đám khói màu da cam, một chiếc dù hiện ra... Một chiếc nữa của kẻ thù đã bị bắn hạ. Và ngay sau đó là tiếng còi báo yên. Chúng tôi vội vã đến bưu điện. Theo tính toán của chúng tôi, chiếc máy bay thứ 2000 đã rơi xuống miền Bắc. Và dù chúng tôi có nhầm lẫn đôi chút (chiếc thứ 2000 bị bắn hạ muộn hơn một chút — trên bầu trời Thanh Hóa — vào tháng 3), thì một mẫu tem bưu chính đặc biệt đã ra đời, đánh dấu một mốc son mới trong cuộc đấu tranh kiên cường của nhân dân Việt Nam chống lại quân xâm lược Mỹ. Con tem đầu tiên của bộ này, phát hành năm 1965, kỷ niệm chiến thắng của các xạ thủ Hà Nội, khi 50 chiếc máy bay đầu tiên bị bắn rơi. Đến năm sau, các chiến sĩ Việt Nam đã "Cho nằm đất" hàng ngàn chiếc của địch. Những thành tựu kỹ thuật quân sự hiện đại cứ như vậy bị thiêu rụi đâm xuống mặt đất. Ba mẫu tem đầu tiên của bộ này đã kể về điều đó. Và ở mẫu tem thứ tư, câu chuyện đã dẫn đến một kết thúc tất yếu: Một phi công Mỹ mặc quân phục bị áp giải bởi một cô gái nhỏ bé. Dù hình vẽ này có những nguyên mẫu thực tế (phi công Mỹ William Robinson và nữ du kích Nguyễn Thị Kim Lai), nhưng hình ảnh "chiếc máy bay thứ 2000" thực sự được lấy từ thực tế cuộc sống... Các nữ nhân viên bưu điện làm việc rất vất vả. Khắp nơi trên cả nước, họ di chuyển bằng ô tô, xe đạp và cả đi bộ để chuyển đi một lượng thư từ khổng lồ. Chiến tranh và việc sơ tán đã chia cắt nhiều gia đình, và bưu điện trong suốt nhiều tháng dài là phương tiện liên lạc duy nhất giữa những người thân. Các tuyến đường liên lạc luôn nằm dưới tầm ngắm của không quân Mỹ, và việc giao thư thường gắn liền với nguy hiểm tính mạng. Cần lưu ý rằng bưu thiếp quốc tế vẫn không ngừng phát triển. Hàng chục quốc gia duy trì liên lạc bưu chính với đất nước anh hùng đang bảo vệ tự do của mình. Các nhà sưu tập tem Xô Viết nhiệt liệt hoan nghênh bộ tem này khi nó được hoàn thành.

YU. KLEYNER Ứng viên khoa học địa lý.